Kulturhistorisk leksikon

Artikkel

  • Forfattaren Kristian Elster d.y.

    Kristian Elster d.y. (1881-1947) hadde solide røter i embetsmannsmiljøet i Førde. Dette kjem fram i forfattarskapen hans. Elster var elles mest kjend i samtida si som litteraturskribent med hovudstaden som base.

  • Ei grav - Fredrikke Sophie Christensen

    "Liti og kroki" minnest Tryggve Rishovd, fødd 1916, at Sophie Christensen i fylkesmannsgarden var. Ho budde hjå sonen, fylkesmann I.E. Christensen. "Intelligent og stillfarende" skreivFirdadå ho døydde hausten 1927. Fru Christensen var då enkje etter kaptein og amtsingeniør (vegsjef) M.T. Christensen. Ho vart gravlagd på familiegravstaden på kyrkjegarden ved Førde kyrkje.

  • Røvomn i Flekke - eldgamal fangstreiskap

    Reven har mange fiendar. Slik har det alltid vore. Mennesket har vore ute etter skinn og skotpremie, og fangstmannen har funne fram til fleire slag fangstmåtar og ulike slag fangstreiskap. - Røvomn var ein vanleg reiskap, heilt frå "neandertalar-tida", sa Kjartan Leirpoll då han i 2004 fortalde om ein røvomn i utmarka på garden Leirpoll i Fjaler.

  • Flølostøylen

    I samsvar med jordskifte på Breimsfjellsameiga, avslutta i 1975, fekk Flølo stølsbol i sameiga 2-300 m nordvest for Øvresetstøylen. Der har no to bruk sett opp kvart sitt sel eller hytte. To tomter er klargjort for bygging. For tida er det ikkje aktuelt med fjøs. Den nye stølen er for Flølo, gard nr. 102, og ligg i ei høgd på ca. 720 m o.h.

  • MS «Lofoten», bygd 1964, i sørgåande rute til kai i Florø, 2. mars 2015.

    MS «Lofoten» - ein av Sogn og Fjordane «sine eigne båtar»

    År 2015: I oppgangen akterut på hurtigruteskipet «Lofoten» finst opphengd fleire kommunevåpen. Dei to hurtigrute-kommunane i Sogn og Fjordane, Flora og Vågsøy, manglar. Det har Flora-ordførar fått brev om. MS «Lofoten» har segla kystleia i Sogn og Fjordane sidan 1964, og vore innom Florø og Måløy kring 1500 gonger på kvar stoppestad. Såleis er MS «Lofoten» også ein Sogn og Fjordane-båt.

  • Syttandemaihaugen i Eitorn

    Syttandemaihaugen på Eitorn er eit interessant kulturminne. Stadnamnet vitnar om ein bygdesamlingsstad på nasjonaldagen, svære grantre i ein sirkel ber bod om alder, og enkle benker og ein krossmerkt "talarstol" tyder på at staden framleis er samlingsplass.

  • Kjøsnesstova

    Jølster har mange gamle stovehus. Eit av dei største er Kjøsnesstova, også kalla Bydalsstova, i dag eitt av mange freda hus i Jølster. I si tid var ho stove på garden Kjøsnes, og nytta til samkome i grenda. Stova vart i 1926 flytta ut av tunet og sidan nytta som hytte.

  • Krigsseglar frå Hennebygda - Kveldulf Henden

    Bokverket Våre falne har åtte menn knytte til Gloppen kommune. Fem har namna sine på minnesteinar i Gloppen. To av dei andre tre er oppgjevne gravlagde i utlandet. Den tredje, Kveldulf Henden, omkom i krigsforlis i Mexico-golfen og gjekk ned med skipet. Henden var frå Hennebygda som 1. januar 2002 vart overført til Eid kommune.

  • Minneplate om Høygardsvegen

    Gardane Hunskor, Dale og Kåle ligg høgt oppe i lia på nordaust-sida av Breimsvatnet. Grenda heiter Høygardane. I 1901 heldt høygardsfolket fest i høve ferdig køyreveg ned til vatnet. Hundre år seinare samlast bygdefolket og mange andre til markering av denne svært viktige hendinga.

  • Lambhaug bedehus

    Den 29. mai 2005 kunne bedehuset i Lambhaug på dagen feire sine 50 første år etter innviinga i 1955. Dette forsamlingshuset som ligg oppe i bakken ovanfor det gamle samvirkelaget, eller forretningsbygget til Josvanger Elektro som det er i dag, har gjennom alle desse åra trekt til seg utruleg mykje folk. Og huset er minst like mykje i bruk no som det var dei første åra etter bygginga.

  • Strid om tverrsambandet mellom indre Sogn og Sunnfjord

    I 1950-åra var det ein heftig debatt om kvar tverrsambandet mellom indre Sogn og Sunnfjord skulle gå. Tre alternativ peika seg ut: veg langs Sognefjorden til Høyanger og Vadheim, heilårssamband over Gaularfjellet med tunnel og vegsamband via Fjærland/Jølster.

  • Minnesmerke ved Hyllestad kyrkje om krigsinnsats

    ”Innskrifta på steinen skal fortelja seinare generasjonar at ungdomen i 1940 viste mot og stilte opp til forsvar av sitt land 9. april 1940. Innskrifta skal bera ein bodskap til komande generasjonar: ”Vi skal tilgje, men ikkje gløyme.” Dette seier Hans Berge (1923-2005) mannen som reiste minnesteinen om krigsinnsats på plassen attmed Hyllestad kyrkje.

  • Skredulukke i Stardalen (Heggheim)

    Året 1868 var eit av dei verste snøskredåra på Vestlandet. Kring 150 menneske omkom. På garden Heggheim i Stardalen vart alle husa råka av raset. 17 menneske vart tekne av snømengdene; berre 3 berga livet. I 1993, 125 år seinare, vart det reist ei støtte til minne om "Då Heggheim tok ut".

  • Korleis såg han ut - Eivindvigens andens skaber?

    I 2002 tok administrasjonen i Gulen kommune ned biletet av første ordføraren sin, sokneprest Niels Griis Alstrup Dahl. Det var ikkje deira Dahl. Det synte ein annan Niels Dahl, ein som var sokneprest i Sør-Trøndelag og på Eid i Nordfjord.

  • Friarskori i Fjærland

    Friarskori er namnet på overgangen frå Bøyadalen til Suppehelledalen via Skeisnipa. Ruta vart fyrste gong gått på 1850-talet av Lars Johannesen Rødseter, og er ei klassisk forteljing om ulukkeleg og "ulovleg" kjærleik. Soga som ligg til grunn for Friarskori fekk dessutan eit litterært etterspel, ført i pennen av den kjende folkeminne- og musikkinnsamlaren Olav Sande.

test