Kulturhistorisk leksikon

Artikkel

  • Minnestein over Erik Kjøsnes

    Erik Kjøsnes frå Jølster var under krigen 1940-1945 busett i Bergen. Han kom med i motstandsrørsla, vart arrestert i 1941 og seinare send til Tyskland. Det siste ein veit om Erik Kjøsnes, er at han var med ein fangetransport for å koma unna russarane i 1945. 17. mai 1947 var det avduka ein minnestein over han ved Helgheim kyrkje.

  • Loftet på Stølen

    På bruk nr. 2 på garden Stølen i Jølster står eit loft frå seinmellomalderen. Bygningsmessig ser ikkje huset ut som eit loft, men det hadde funksjon som loft i gardstunet i eldre tid.

  • Helgheim kyrkje

    Helgheim kyrkje er ei langkyrkje i tre som ligg på garden Helgheim på nordsida av Jølstravatnet. Kyrkja, som har 500 sitjeplassar, vart vigsla 28. november 1877 av biskop Peter Hersleb Graah Birkeland. Arkitekt var Jacob Wilhelm Nordan (1842-1892). Helgheim kyrkje er soknekyrkje for Helgheim sokn i Jølster prestegjeld.

  • Skipstunnel gjennom Stad

    I åra 1990-2011 arbeidde mange med stort engasjemnet for å realisera ein gamal tanke om skipstunnell gjennom ”Statten”. Det kom etter kvart nærare 20 rapportar. Ein rapport frå Kystverket i januar 2011 konkluderte med å ikkje byggja tunnell.

  • Grunnlovsjubileum – 1814 i Jølster prestegjeld

    1814 – merkeår i Noregssoga: Kielfreden, prins Christian Frederik midtpunkt for norsk sjølvstenderørsle, stormannsmøtet på Eidsvoll, særskild bededag og val på utsendingar til riksforsamling, Eidsvoll, grunnlov og kongeval, krig med Sverige, konvensjonen på Moss, stortingsval og union med Sverige. - Jølster prestegjeld heldt bededag og val på valmenn til Eidsvoll-forsamlinga fredag 18. mars.

  • Minne om motstandsmannen Atle Svardal

    Tysdag 13. mars 1945 fall løytnant Atle Svardal i skotveksling med Gestapo-menn og tyske soldatar. Han var vaktmann på ein illegal radiosendar i fjellsida eit kort stykke opp frå garden Breivik nord i Flora kommune. Svardal vart gravlagd frå Florø kyrkje i august. Det stod æresvakt ved båra hans og fleire hundre menneske fylgde fridomskjemparen til siste kvilestaden. Namnet hans er med på fleire minnesmerke.

  • Merkeregisteret – kjelde til opplysningar om fiskefartøy

    Kalvåg september 2014: Makrell-fiskebåtar til kai. Dei har merke på skutesidene, eitt på kvar side, bokstavar og tal, i kvitt på svart botn, t.d. R - 14 – K. Merka fortel kvar farkostane høyrer heime, t.d. R (fylke, Rogaland) – tal/nummer – K (kommune, Kvitsøy). Alle fartøy som driv næringsfiske har merke og merkebrev. Slik har det vore sidan 1917/1920. Den første tida stod alle fiskefartøy innførde i protokollar. Dessutan kom det ut ei trykt landsoversikt.

  • Randabygd kyrkje

    Randabygd kyrkje er ei langkyrkje i tre som står like oppom kaien i Randabygda. Kyrkja, som har 240 sitjeplassar, vart vigsla 29. august 1916 av biskop Peter Hognestad. Arkitekt Jens Sølvberg frå Bryggja i Nordfjord laga teikningane. Kyrkja hadde lenge berre status som kapell under Utvik sokn i Innvik prestegjeld og frå 1967 under Hornidal, men har sidan 1. januar 1981 vore soknekyrkje for Randabygd sokn i Hornindal prestegjeld.

  • Minnesmerke om Havørn-ulukka i Hyllestad

    I sjutida om morgonen, tysdag 16. juni 1936, høyrde folk i Lifjorden flydur og eit forferdeleg brak frå fjellet Risnesnipa. Det var flyet "Havørn" som flaug rett inn i den stupbratte fjellveggen. Sju menneske omkom. Den 14. juni 2008 vart det avduka eit minnesmerke om den tragiske hendinga.

  • Bøyum Pensjonat

    Like ved vegen i Balestrand sentrum ligg ein stor trebygning. I dag vert huset kalla Bøyum Pensjonat, men her har vore pensjonat, hotell, framhaldsskule, mellomskule og statsrealskule. Til slutt vart det på nytt pensjonatdrift i huset.

  • Bremanger Spareforening

    Om Bremanger Spareforening – frå landhandel til romutleige

    År 2016: - BREMANGER SPAREFORENING står det med store bokstavar på eit hus i Kalvåg. Bremanger Spareforening var i mange år assortert landhandel med bakeri. Lokalt vart butikken kalla «Freningja». Paul Fosse tok over i 1958. Han dreiv handel til midt på 1980-talet. Kring 1990 vart heile huset renovert, og kort tid etter teke i bruk som overnattingsstad.

  • Gamlevegen mellom Hafslo og Marifjøra

    Marifjøra var tidlegare ein sentral plass for bygdene i Jostedalen, delar av Hafslo og Gaupne. På 1800-talet hadde staden gjestgiveri, skysstasjon og landhandel. Vegen frå Hafslo gjekk høgt over det tronge Marheimsgjelet og bratt ned mot sjøen. Ut over 1800-talet auka trafikkmengda og den smale, bratte vegen vart for dårleg.

  • 1905 - Bremanger kommune

    I 1905 vart Noreg eit heilt fritt og sjølvstendig land. Unionen med Sverige vart oppløyst ved Stortinget sitt vedtak 7. juni. Denne artikkelen handlar om 1905 i Bremanger kommune.

  • Gamleskulen på Njøs i Leikanger

    Dersom me går Njøsabakken opp frå riksvegen og innover flata på Nedre Njøs, kjem me til eit gult, eldre hus til venstre for vegen etter at vi har gått over brua. Huset er gamalt, frå før 1860, og har vore i bruk først som bustadhus, sidan som skulehus. Seinare blei det brukt som bustadhus att, og no er det fritidshus.

  • Bedehuset Betania i Stryn

    «Det har vore eit nyttig hus for bygda». I 2003 gav lærar Anna Skrivervik, fødd 1925, ut sjølvbiografien Tilbakeblikk. Ho stoggar også ved bedehuset Betania, bygd 1907. Både bestefaren, Anders Årheim, og faren, Rasmus Tonning, var føregangsmenn i bedehusarbeidet, og Anna Skrivervik har sjølv hatt sin plass på bedehuset. Denne artikkelen presenterer noko av det som står om bedehuset i boka.

test