Kulturhistorisk leksikon

Artikkel

  • Hotell Central - Villa Visnes

    Den kjende hotellmannen Olai Tenden bygde Hotell Central i 1896. Kring 20 år seinare gjekk hotellet konkurs. Fram til 1965 heldt Stryn Husmorskule til her. I dag heiter bygget Villa Visnes og vert drive saman med Visnes Hotell.

  • Fylkesbaatane - Eg døyper deg...

    Onsdag, 26. april, år 2000, var det skipsdåp i Høyanger. Fylkesbaatane fekk overlevert sin nye katamaran «Sylvarnes», det første fartøyet i ein ny generasjon hurtiggåande lokalbåtar. Gudmor var Grete Sandal, gift med fylkesordførar Nils R. Sandal. Boka «101 Fjordabåtar. Fartøya til Fylkesbaatane i Sogn og Fjordane 1858 – 2000» har noko om dåp i omtalen av 50 fartøy, for det meste avgrensa til når det skjedde og kven som utførte dåpshandlinga.

  • Portrettfoto av ei eldre dame. Ho har kyse på seg som har ei stor sløyfe under haka.

    Marte i Movika - husmannskone og byamme

    Marte og mannen Nils var dei siste husmennene i Movika. Ein kan sjå husmannsplassen dei budde på ved Sunnfjord museum enda. Rett etter dei vart gifte reiste Marte frå mann og barn til Bergen for å tene pengar som våtamme.

  • Brevhovudet til Jørgen Ryssdal Tøndefabrikk.

    Jørgen Ryssdal Tøndefabrik

    I uminnelege tider har tønner vorte nytta til oppbevaring og transport av mat- og drikkevarer. Produksjonen blømde i periodar med rikt sildefiske, og i Sogn og Fjordane gav det ei kjærkome inntekt til mang ein bøkkar - handverkaren som laga tønnene. Frå kring 1900 skjedde mykje av tilverkinga i fabrikkar. Ein av dei var Jørgen Ryssdal Tøndefabrik på Sandane i Gloppen.

  • Sengkleda før 1900 i Nordfjord

    Du veit gjerne kva eit åkle, ei napparye eller ein kvetel er? Men veit du at dette var tidlegare tiders sengklede? Før sto sengene til folk i same rom som gjestar vart bedd inn i og folk åt og arbeidde i. Senga, ialle høve det synlege av ho, sto til skue for alle og ein kvar.

  • Sogndalsfjøra

    Sogndalsfjøra var namnet på det tettbygde område ved fjorden, på nordsida av Dalaelvi, som var ein gamal "landsby". No vert gjerne heile sentrumsområdet i Sogndal kalla for Sogndalsfjøra, eller Fjøra.

  • Stabben fyr

    DS «Fiskeren» forliste ved Stabben fyr 1890

    Stabben fyr ligg ved innseglinga til Florø. Opp gjennom åra har mange fartøy havarert tett attmed fyret eller like ved. Natt til 26. september 1890 grunnstøytte dampskipet «Fiskeren» ved Stabben. Folka på fyret bråvakna og trudde det var torevêr eller jordskjelv.

  • Måleri av DS «Vøringen»

    Jerndampskipet «Vøringen» i rutefart Bergen - Sogn hausten 1873

    År 1873 fanst det to dampskip i Bergen med namnet «Vøringen». Det eine var eit jerndampskip, bygd 1861 i Hull. Det andre var eit tredampskip, bygd 1872 i Bergen. For å skilja dei, vart det av og til i annonser og omtale brukt høvesvis jerndampskipet «Vøringen» og tredampskipet «Vøringen». Det var jerndampskipet «Vøringen» som hausten 1873 gjekk i rutefart Bergen – Sogn.

  • Amerikanske misjonærar frå Sogn - på frimerke i Afrika

    Frimerkesamlarar eller filatelistar har sine spesialområde. Eitt spesialområde kallar dei Norwegiana. Det vil seia utanlandske frimerke eller andre postale ting (t.d. stempelavtrykk) som har ei eller anna tilknytning til Noreg. I 1992 gav Swaziland ut to frimerke i høve hundreårsjubileet for Evangelical Alliance Mission. To damer fødde i Sogn er med på frimerka: Malla Moe frå Hafslo og Malena Svalheim frå Årdal.

  • Drukningsulukke på Nordfjorden i 1876

    Søndag 29. oktober 1876 skjedde ei drukningsulukke i Nordfjord, midtfjords mellom Totland og Rugsund. Sju menneske omkom. Lokalhistorikaren Hans Eirik Endal (….-….) frå Davik skreiv eit stykke om hendinga i Fjordenes Tidende 17. august 1988. Nordre Bergenhus Amtstidende hadde ein samtidig omtale av ulukka. Her er begge stykka attgjevne slik dei stod, med tillegg av mellomtitlar og ordforklaringar.

  • Sjøbu i Porten

    Ei stor, okermåla sjøbu under Buhammaren i Porten minner om stor aktivitet med oppkjøp og sal av laks på 1900-talet.

  • Prestesteinen i Leikanger

    Prestesteinen, med namnet på alle Leikangerprestane i perioden 1522-1975, står på ein liten parkeringsplass utanfor Leikanger kyrkje. Ein av dei, Erik Nordal, styrde embetet i 40 år. Steinen låg i årevis attmed eit uthus på prestegarden fordi folk ikkje blei einige om kvar han skulle stå. Natta til 17. mai 1961 ordna grønrussen opp.

  • Gravhaugane på Ytre Moa

    I tillegg til 6 hustufter, ligg der 20 gravhaugar og ein bautastein på Moaterrassen. Nokre av gravhaugane ligg mellom husa, men fleirtalet av dei er samla i ei rekkje, aust for tunområdet. Haugane er ulike både i storleik og form - her er både runde, ovale og avlange haugar. Berre eit fåtal av dei 20 gravhaugane på Ytre Moa er undersøkte. I tillegg er det undersøkt ei grav under flat mark, og ei båtforma steinsetting - som truleg er ei båtgrav. Alle gravene vart arkeologisk granska samtidig som hustuftene - sumarane i åra 1964-66.

  • Måløy bedehus

    Våren 2011 gav Måløy Normisjon (tidlegare Måløy Indremsjon) bedehuset sitt til Normisjon region Sogn og Fjordane. «Den gamle foreininga hadde mange gode år å sjå tilbake på, men det var blitt lite ettervekst dei seinare åra.» Det absolutt beste året må ha vore 1923, sommaren og hausten, då indremisjonsfolket bygde bedehuset. På vigslehøgtida søndag 9. desember møtte så mykje folk fram «at flere maatte gaa utan at komme ind.»

  • Sigurd Kvåle - novellist og språkkunstnar frå Sogndal

    Forfattaren Sigurd Kvåle (1902-1962), fødd i Sogndal, var i mellomkrigstida ein av dei fremste novellistane på nynorsk i landet. Han skreiv òg romanar, barneforteljingar og lyrikk. Sogndal bibliotek har mange av bøkene hans og ei samling bokmeldingar m.m.

test