Kulturhistorisk leksikon

Artikkel

  • Meistersmeden i Marifjøra - Erik Øvrebø

    - Han var ein legende som folk hugsar enno. Det var Gudrun Vigdal sine ord hausten 2007 om smeden Erik Øvrebø. Han var fødd i 1873 på Øvrebø i Gaupne, gjekk i smedlære på Kyrkjebø og byrja i 1890-åra som smed i Marifjøra. Etter kvart vart han heitande Fjøresmeden. Erik Øvrebø dreiv smia si i Marifjøra i nærare 60 år! Ein del av føremålet med dette stykket er å visa at fleire slag kjelder kan fortelja noko om Smeden i Marifjøra, Erik Øvrebø.

  • Nordsjøfarten - Krigsgrav på Bømlo

    "Nils Jensen Nesse (..) Fall for Norges sak. Ditt minne skal aldri dø." Desse orda står på ein gravstein på den nedlagde kyrkjegarden på Gåsland, nord på Bømlo. Nesse fall som matros i Den Norske Marine om bord på skøyta "Siglaos". Båten var på veg tilbake til Shetland etter oppdrag på norskekysten då eit tysk fly gjekk til angrep.

  • Skredene på Eiki

    Eiki er første garden ein møter når ein kjem til Vetlefjorden frå Dragsvik. Bakanfor gardstunet ligg Eikadalen. Her har det losna svære snøskreder som har rasa nedover langs elva og utover den flate dalbotnen. 1868 og 1877 var vintrar med mykje snø og fårlege skreder. Begge desse åra gjekk Eikeskreda voldsomt.

  • Handel og gjestgiveri på Årdalstangen

    Lengst inne i Sognefjorden ligg Årdal kommune. Den gamle kyrkjestaden Årdalstangen ligg på eidet mellom Årdalsfjorden og Årdalsvatnet. I andre enden av vatnet ligg Øvre Årdal, som er den største tettstaden i kommunen. Begge stadene er dominerte av Hydro Aluminium sine fabrikkbygningar.

  • Nynorsk i Sogn og Fjordane - Kyrkjemålet

    Vi kan då ikkje be på same målet som vi bannar.herma Anders Hovden etter motstandarar av nynorsk i kyrkjene. Mange var skeptiske til nynorsk kyrkjemål, og det skulle visa seg å bli ein krunglete veg fram for nynorsken i den norske kyrkja. Det kjende og tradisjonsrike kyrkjemålet som hadde røter tilbake til reformasjonen stod sterkt, men ikkje sterkt nok. I denne artikkelen skal me sjå korleis kyrkjemålet vart endra i Sogn og Fjordane på slutten av 1800 talet og første del av 1900 talet.

  • "Knut" og to andre sekskeipingar

    Ein gong var sunnfjordbåten den vanlege båttypen i Sunnfjord, men alt for 150 år sidan var dei i ferd med å tape terreng for ei modernisert utgåve av nordfjordbåten. Kystlaget "Over stokk og stein" i Bremanger eig i dag av ein av dei få originale sunnfjordbåtane som ennå flyt.

  • Flølostøylen

    I samsvar med jordskifte på Breimsfjellsameiga, avslutta i 1975, fekk Flølo stølsbol i sameiga 2-300 m nordvest for Øvresetstøylen. Der har no to bruk sett opp kvart sitt sel eller hytte. To tomter er klargjort for bygging. For tida er det ikkje aktuelt med fjøs. Den nye stølen er for Flølo, gard nr. 102, og ligg i ei høgd på ca. 720 m o.h.

  • Fengselet i Vik

    Det er berre eitt fengsel i Sogn og Fjordane, og det ligg i Vik. Fengselet vart bygt i 1864.

  • Dampskipskaia - økonomisk og sosial nyvinning

    Med dampskipskaiene fekk grendene nytt andlet. Etter mange års farefullt slit i bordingsbåtane kom endeleg dei første kaiene i Solund på plass i 1920-åra. Men ikkje eingong Bergen hadde ekspedisjonskai då Fylkesbaatane byrja rutefart i 1858.

  • Minnestein over lekpredikant - Anders O. Venes

    På oppsida av Norum kyrkje står ein vel to meter høg minnestein over lekpredikanten Anders O. Venes. Misjonsvener i Noradn og på Veitastrondi reiste steinen.

  • Æresminnet for Jakob Sande i Fjaler

    Framfor Fjaler ungdomsskule står ei byste av Jakob Sande. Det var frå fyrst av eit æresminne, ikkje ein minnestein. Jakob Sande var nemleg sjølv tilstades ved avdukinga. Æresminnet vart reist hausten 1966, året før diktaren døydde.

  • Astrup-steinen

    "NIKOLAI ASTRUP 1880-1928" Det står innhogge på Astrup-steinen i det gamle prestegardstunet på Ålhus. "Soleis skal óg han sjølv og livsverket hans for alltid vera innrissa i vårt og våre borns minne", sa lærar S. Sandnes i avdukingstalen sin, søndag 28. august 1938.

  • 1905 - Vik kommune

    I 1905 vart Norge eit heilt fritt og sjølvstendig land. Unionen med Sverige vart oppløyst ved Stortinget sitt vedtak 7. juni. Denne artikkelen handlar om 1905 i Vik kommune.

  • Naustdalstunnelen

    Dårleg vegstandard og lange reiseavstandar har vore eit problem i Sogn og Fjordane. Byggjinga av den 6 km lange Naustdalstunnelen korta ned reisetida mellom Førde og Florø med opp til 15 minutt. Naustdalstunnelen er eitt av fleire bompengeprosjekt som har gitt fylket eit mykje betre og meir funksjonelt vegnett. Tunnelen opna 18. august 1995.

  • Årdalsstøylen

    Stølen ligg opp for Årdalgrenda i ei høgd på ca. 630 m o.h. Den høyrer til gardane Frøystad, gard nr 116, Bogstad, gard nr 117 og Årdal, gard nr 118. Dette er ein stor og romsleg graskledd støl der fjøs og sel er plassert saman for kvart bruk og kvar gard ligg i ei gruppe. Her er 15 sel i god stand og 11 fjøs i nokså bra stand.

test