Kulturhistorisk leksikon

Artikkel

  • Dyrnesliøyri

    Dyrnesliøyri er danna av stein og grus frå Ullebøelva og er den einaste flate flekken i Dyrneslia. I ei veglaus tid, då mest all ferdsle gjekk føre seg i båt, var dette ein sentral plass i bygda.

  • Bakkejekta

    Til minne om ei tid då all transport av varer mellom Dalsfjorden og Bergen gjekk sjøvegen med skuter førte med vinden, står Bakkejekta på Kystmuseet i Florø.

  • Grunnlovsjubileum – 1814 i Jølster prestegjeld

    1814 – merkeår i Noregssoga: Kielfreden, prins Christian Frederik midtpunkt for norsk sjølvstenderørsle, stormannsmøtet på Eidsvoll, særskild bededag og val på utsendingar til riksforsamling, Eidsvoll, grunnlov og kongeval, krig med Sverige, konvensjonen på Moss, stortingsval og union med Sverige. - Jølster prestegjeld heldt bededag og val på valmenn til Eidsvoll-forsamlinga fredag 18. mars.

  • Den angliske steinkrossen i Eivindvik

    To gamle steinkrossar i Eivindvik har truleg opplevd både Gulatinget og innføringa av kristendommen. Ein av dei har elegante, bogne kantar og står på Krossteigen i bakken opp frå kommunehuset.

  • Engelske soldatar - frå Årdal til Florø våren 1940

    Laurdag 11. mai 1940 gjekk to menn opp Moadalen frå Øvre Årdal for å møta ei gruppe engelske soldatar. Gruppa var på flukt frå Gudbrandsalen mot kysten. Takka vere lokale hjelparar greidde følgjet å nå fram frå Årdal til Tirdalen ved Florø etter ein 17 dagars strabasiøs tur. Før dei kryssa fylkesgrensa hadde dei alt vore på marsj austanfrå i fleire døgn. Artikkelen her gjer i kortform greie for turen dag for dag gjennom Sogn og Fjordane.

  • Ytterøyane fyr - møte med ein av fyrvaktarane

    Ytrøyna, ei gruppe øyar, holmar og skjer, ligg nordvest av øya Kinn. På ei av øyane står kystfyret Ytterøyane fyr. Fyret vart sett i drift i 1881 og var bemanna fram til 1. mai 2004. I åra 1914-1928 var Theodor Skjelbred fyrvaktar.

  • Hyllestad leir

    Våren 1941 vart eit tysk infanteri-kompani fast stasjonert på Hyllestad, og på same tid starta bygginga av brakker og bunkerar på Myrgjerdet og ved vegen gjennom Svartedalen.

  • Minnestein over gravlagde i Vangen kyrkje i Aurland

    I den katolske tida og lenge etter reformasjonen 1536, hende det at døde vart gravlagde under kyrkjegolvet. Vangen kyrkje i Aurland vart bygd på 1200-talet. Ved ein omfattande kyrkje-restaurering i 1926 vart gravlagde under kyrkjegolvet her tekne opp og flytta til ei fellesgrav på kyrkjegarden. Ein høg minnestein markerer grava.

  • Vetestova på Ulvedal

    På Ulvedal står ei gamal vetestove på sin opphavlege stad. Vetestovene og vetane høyrde til eit gamalt system for varsling i ufredstid. Ordet vete vart seinare avløyst av varde. Ein vete var eit reisverk av tømmer som dei sette eld på. Elden varsla andre vetar og grendene i kring. Systemet var sist nytta i ufredsåra 1807-1814.

  • Gravminne over eidsvollmann i Solvorn

    Nordre Bergenhus Amt (Sogn og Fjordane fylke) valde tre utsendingar til riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814. Dessutan var begge utsendingane frå Det Bergenhusiske Regiment frå Sogn. Alle fem er heidra med minnesmerke. I Solvorn står det ein stasleg jernkross på grava til utsendingen Lars Johannes Irgens.

  • Hans Kvernevik - fela og folkemusikken

    "Fjordenes Tidende" (Måløy) hadde i julenummeret 1984 ein artikkel med overskrifta "Fela og folkemusikken har gitt meg mykje". Stykket er skrive av Hans Kvernevik frå Flister i Selje. Kvernevik fortel litt om fjordarmen Flister, og om kva fela og folkemusikken har hatt å seia i livet hans. Undertittelen på stykket er: "Eit attersyn". I attgjevinga her er det sett inn mellomtitlar og lagt inn nokre merknader.

  • Sigurd Kvåle - novellist og språkkunstnar frå Sogndal

    Forfattaren Sigurd Kvåle (1902-1962), fødd i Sogndal, var i mellomkrigstida ein av dei fremste novellistane på nynorsk i landet. Han skreiv òg romanar, barneforteljingar og lyrikk. Sogndal bibliotek har mange av bøkene hans og ei samling bokmeldingar m.m.

  • Innvik Ullvarefabrikk

    Wald P. Skaaden og Andreas R. Svarstad stod bak skipinga av Indvikens Uldspinderi. Den fyrste bygningen stod ferdig i 1890. Han har seinare vorte utvida fleire gonger og skal vera den største fabrikkbygningen av tre i Norden og mellom dei største i Europa. I 1993 tok stiftinga "Gamle Innvik Ullvarefabrikk" over den gamle fabrikkbygningen.

  • Olden gamle kyrkje

    Olden gamle kyrkje er ei krosskyrkje i tre på staden Sjøatunet i bygda Olden i Stryn kommune. Kyrkja, som har 250 sitjepalssar vart bygd i 1759. Byggmeister var Jon Langeland. Olden gamle kyrkje var soknekyrkje for Olden sokn i Innvik prestegjeld fram til den nye kyrkja i Olden vart vigsla i desember 1934.

  • Då hurtigruteskipet ds «Haakon VII» forliste i 1929

    Hausten 1929 grunnstøytte DS «Haakon VII» ved Stavenes i Sogn og Fjordane. 18 menneskeliv miste livet, og båten vart seinare kondemnert. Denne artikkelen er ei oppsummering av hendinga med avisene i Sogn og Fjordane som kjelde.

test