Kulturhistorisk leksikon

Artikkel

  • Restøylen

    Restøylen ligg på andre sida av Breimsvatnet, på Rettilen ca. 590 m o.h., og høyrer til gardbrukarane på Re, gard nr.100. Stølen ligg ope og fint til med gode beite og flott utsikt, men tilkomsten er vanskeleg og tung. Kva tid det kom støl her, er usikkert.

  • Vonheim - eit viktig kulturhus

    Ungdomshuset Vonheim i Sørbøvåg har tent bygda i mange samanhengar sidan bygget stod ferdig i 1933. Våren 2000 skifte ungdomslaget namn til Øen Grendelag for å få ei breiare kontaktflate med bygda. Laget har planar om ei omfattande modernisering av bygdekulturhuset Vonheim.

  • Hårfagre-parken på kongsgarden Husabø i Leikanger

    Hårfagre-parken på kongsgarden Husabø i Leikanger

    Liten park til minne om stor konge – Harald Hårfagre som samla Noreg til eitt rike. Hårfagre-parken har adresse Strandavegen; eit kort stykke frå kaien på Leikanger. Systrond sogelag opna parken og avduka minnestein hausten 2015. På steinen står skrive: HARALD HÅRFAGRE norsk konge med røter i Sogn TIL MINNE.

  • Sogn og Fjordane på frimerke - 1914 Grunnlovsjubileum

    Posten har opp gjennom åra gjeve ut kring 20 frimerke med motiv knytta til Sogn og Fjordane. I 1914 gav Posten ut tre særfrimerke til minne om riksforsamlinga på Eidsvoll og Grunnlova. Frimerket har ei kopling til Sogn og Fjordane.

  • Minnestein på Åsebønakken - smeden som laga innskrifta

    Åsebønakken ligg på nordsida av Hornindalsvatnet. Her var det vetestove og vete i eldre tider. Staden var eit punkt i det eldgamle landsdekkjande systemet for varsling av ufred.

  • Garden Årdal med husmannsplassen Rydjorda

    Garden Årdal ligg i ein liten dal like ved fjellet Liberra (470 m o.h.) på sørsida av Stadlandet. Avstanden inn til Selje er om lag fem km. Garden er fråflytt og har ikkje bilveg.

  • Vevring kyrkje - snikkar Lars Gjelsvik

    Vevring kyrkje var i minste laget då ho stod ferdig i 1846. Ei omfattande utviding var på tale rundt 1900, men arbeidet tok ikkje til før i 1944. Arbeidsleiaren for tømmermannsarbeidet var sløydlærar Lars Gjelsvik.

  • Minnesmerke om krigsforlis på Hustadvika

    Den 16. september 2002 avduka Kong Harald V minnesmerket Stille rom på Romsdalskysten. ”Det er et sted for sorg, savn, ettertanke og forsoning”, står det på ei informasjonstavle. 65 menneske omkom då hurtigruteskipet ”Irma” og lastebåten ”Henry” vart torpederte vinteren 1944. Ein av dei var frå Sogn og Fjordane.

  • Vassreguleringsanlegget på Nummedalsstølen

    Harald Nummedal bygde i 1930 eit sjølvregulerande anlegg for vasstilførsel på Nummedalsstølen. Anlegget gav jamn tilførsle av vatn til gardane i Nummedal.

  • Olav den heilage - Olsokstemna i Korssund

    Søndag 28. juli 1929 strøymde folk til Korssund. I alt 6-800 menneske samla seg til den første olsokstemna ved den store steinkrossen der. - Artikkelen er todelt, første delen handlar om bakgrunnen for olsokstemne kring 1930, den andre om olsokstemna i Korssund.

  • Landskapsmålaren J.C. Dahl - statue i Bergen

    Landskapsmålaren J.C. Dahl er ein stad er omtala som "vor nationale malerkunsts fader". Dahl "høyrer til" Sogn og Fjordane på fleire måtar. Foreldra hans var frå Gulen, han gjorde fleire reiser i fylket og hadde opphald på garden Ytre Kroken i Luster. Godt kjende målarstykke med motiv frå Sogn og Fjordane er "Fra Fortundalen", "Fra Ytre Kroken" og "Vinter ved Sognefjorden". I 1902 vart det avduka ei statue av Dahl i Bergen.

  • Vikinggarden på Ytre Moa

    Vikinggarden på Ytre Moa er det mest heilskaplege gardsanlegget ein kjenner til i Norge frå vikingtida (800-1050). Garden er frå den store nyryddingstida på 800-talet. Av ein eller annan grunn vart garden lagt øyde, truleg mot slutten av 900-talet. Ved utgravingane i 1964-1966 vart det funne seks hus og kring 20 gravrøyser.

  • Første ferjesamband i ytre Sogn

    Eit av dei viktige veg- og ferjesambanda med svært stor trafikk i dag, er sambandet Lavik-Oppedal i ytre Sogn. Her går E-39, stamvegen mellom Kristiansand og Ålesund, også kalla Kyststamvegen. Sambandet til Hordaland hadde ein trong fødsel. Vegsambandet mellom Hordaland og Sogn, til Brekke, vart sett på som lite vesentleg av fylkespolitikarane.

  • Osfossen

    Laksetrappa i Osfossen i Gaula – om bygningsmenn og årstal

    Osfossen ligg ved utløpet av det vidgjetne Gaula-vassdraget i Sunnfjord. Laksetrappa ved denne fossen er kjend som den første i landet, bygd av ein irsk laksefiskar, år 1869. Dessutan står det å lesa «på Nettet» at ho er «Nord-Europa si eldste laksetrapp» «og trolig den tredje eldste i verden». Er dette rett? Er fasiten så enkel – berre eitt årstal og ein bygningsmann? Og let det seg gjera å plassera laksetrappa i Osfossen øvst på «Nord-Europa»-toppen, etter alder?

  • Fylkesbaatane - Rutetrafikk før 1858

    Fylkesbaatane byrja ruteferdsle Sogn og Fjordane-Bergen 2. desember 1858. I fleire år før hadde ei rekkje skip prøvd seg i rutefart mellom Sogn og Bergen (og Stavanger) utan heilt å lukkast. Eitt av dei var hjuldamparen "Bjørgvin". Hausten 1855 gjekk skipet på eit skjer nær Skjergjehamn og sokk.

test