Kulturhistorisk leksikon

Artikkel

  • Gamlestøylen

    Gamlestøylen kjem ein først til ved Rambergvatnet. Høgda er ca. 415 m o.h. Her er stor flat slåttemark med 2 store fjøsar. Ein heilt nyrestaurert. 3 sel ligg på bergskoltar ved sida av. Dette er sommarstølen til bnr. 1, 3 og 13. Stølen var i bruk til ut i 1970-åra.

  • Mjelleimsstøylen

    Mjelleimsstøylen (Fjellstølen) ligg i Nobbedalen bakom Mjelleimsegga i ei høgd på ca. 555 m o.h. Den var sommarstøl for Mjelleim, gnr. 20, i Gloppen. Dei to eldre sela på stølen er frå 1830 åra. Dei andre husa er fornya i 1930 åra.

  • Bilethoggaren Nils Bruland - to private arbeid

    På den gamle kyrkjegarden i Rutledal står det ein "stein" som skil seg ut frå dei andre. Det er eit originalt kunstverk. På metallplata på fotstykket står skrive: "Laga av Nils A. Bruland - Til minne om mora - Helga Bruland, fødd Brosvik - [teikn for fødd] 11-11-1895 [teikn for død] 24-4-1947 -- Gravlagd i Kopervik." Minneskulpturen i Rutledal er det eine private Nils Bruland-arbeidet denne artikkelen handlar om. Det andre er å finna i Utvik.

  • Garden Nedbergo

    Nedbergo ligg på austsida av Aurlandsfjorden, 3-400 meter nordaust for Undredal. Garden ligg heller bratt opp frå sjøen, 540 moh. Oppå berget er det ein stor skråande bakke med dyrka mark. Her er god jord og gode vekstvilkår, men det kan stundom bli for turt. Det er tre stølar austover og sørover i fjellet, Heimestølen, Vassete og Nisedalen. Garden har jaktrettar på hjort og rein.

  • Fiskeværet Torskangerpollen

    På vestsida av Vågsøy, i den inste delen av Kvalheimsvika, som smalnar av og vender sørover, ligg fiskeværet Torskangerpollen. Frå midten av 1800-talet samlast folk frå store delar av Nordfjord her til vintertorskefiske. Det vart bygt mange sjøbuer, eller havstover som dei òg vart kalla. Det særprega fiskeværet står der enno, men havstovene husar ikkje lenger fiskarar.

  • Gjestgjevarstaden Furesund

    Garden Furesund ligg på Furøy like sørvest for Florø. Sjølve sundet ligg mellom Furøy og Ausa. Farvatnet er djupt og reint, slik at forholdsvis store båtar kan segla gjennom. Det var dei gode seglingsforholda og den gode hamna som var føresetnaden for plasseringa av gjestgiveriet.

  • Vadheim Turisthotell

    Omkring åra 1850 vart det vanleg for velståande europearar, særleg engelskmenn, å dra til Noreg for å oppleve den mektige Vestlandsnaturen. Ei vanleg rute var: - Dampbåt til Odda i Hardanger. Derifrå med hest og trille gjennom Hardanger til Sogn og så vidare til Nordfjord.

  • Hafslo bedehus

    I 1964 reiv bedehusfolket på Hafslo bedehuset sitt, og bygde nytt. Det førti år gamle huset hadde eit svært uvanleg bedehuseksteriør og var bygd av reisverk heilt utan isolasjon. Styret søkte råd hjå fagfolk som rådde til å byggja nytt framfor å utbetra. Det nye huset vart teke i bruk med opningsfest i februar 1965.

  • Grenda Styvi

    Styvi er ein av dei fire grendene eller hovudgardane i Nærøyfjorden, og består sjølv av to gardsbruk og vårstølen Holmo. I tillegg har garden stølsrett på Hjølmo og Vassete i Dyrdal, på motsett side av fjorden. Før Nærøyfjordområdet fekk verdsarvstatus, vart det oppretta eit eige landskapsvernområde frå Styvi til Holmo i 1991.

  • Med Kongsberg-knekk i Ormhaugbakken

    - Det var vel helst den stilen som blei kalla Kongsberg-knekk det gjekk på, fortalde Gunnar Jan Gjerland då han i 2008 var med og synte kvar haukedølene hoppa på ski i mange år. Veteranen Jon Roald Frøysland var og med.

  • Svanøy hovudgard

    Lengst sør i Flora kommune ved innløpet til Førdefjorden, med Stavfjorden i sør og Brufjorden i nord, ligg den vakre og frodige øya Svanøy. Øya og godset hadde opphavleg namnet Bru. Godset var lenge eit sentrum i Sunnfjord. Her budde futar på 1500-talet og hit kom haugianarane på 1800-talet.

  • Då keisar Wilhelm var brannsjef

    Tysdag den 18. juli 1911 kl. 11.00 om føremiddagen braut det ut brann i ein snikkarverkstad i Balestrand sentrum. Verkstaden høyrde til Hans Thue og Bjørn Sande. Verkstaden brann ned til grunnen. Keisar Wilhelm var i Balestrand på denne tid og han hjelpte til med sløkkinga.

  • Sauekvea - utegangssauen sin frisørsalong

    Gråsteinsmurar attåt ein berghammar, grøne bøter ikring, nokre steinar maksla til sides på stranda så færingen kan flyte inntil: Sauekvea var ein viktig stasjon for småfe og folk på garden.

  • Ospa - idyll med sterk krigshistorie

    Motortorpedobåten MTB 345 måtte i 1943 søke inn til Ospa i Solund grunna mangel på drivstoff. Den kom seg ikkje vidare, og vart oppdaga av tyske fly. Tyske styrkar gjekk kort etter til åtak, og heile mannskapet på 7 måtte overgje seg. Dei vart handsama som sabotørar og skotne den 30. juli 1943. To motstandsfolk gøymde seg i berghola Ospekirkja.

test