Kulturhistorisk leksikon

Artikkel

  • Island - Ingolv Arnarson-minnesmerket på Ingolvshøgdi

    Ingolv Arnarson frå Dalsfjorden i Sunnfjord var den fyrste landnàmsmannen på Island. Etter Landnàmabok kom han til Island i 874. Det finst tre Ingolv-minnesmerke: eitt i Noreg og to på Island. Det eine minnesmerket på Island, reist i 1974, står på Ingolvshøgdi på sørkysten der Ingolv gjekk i land.

  • Villa Lorna

    Villa Lorna er den einaste av sveitservillaene i Balestrand som ligg på oppsida av bygdevegen. Men vegen til fjorden er kort, og utsynet mot Sognefjorden er kanskje på sitt aller vakraste nett her. Det var ein engelsk ingeniør, James Livesey, som bygde Villa Lorna. Han hadde reist kring i verda og bygd jernbaner. 74 år gamal slo han seg ned i Balestrand sommarstid.

  • Ein løypestreng kryssar råsa frå Sanden til Korahola i ura om lag 100 meter frå der råsa kjem ut or eit granfelt.

    Løypestreng i Fatla – med jording

    År 2015: «Siden kabelen ruster og treverket råtner vekk, vil også løypestrengene være forsvunnet som kulturminne om en del år.» (Wikipedia). Leikanger kommune har i alle høve ein løypestreng som pr. 2015 ikkje er borte, om enn strengen er rusta og stramme-rullen av tre ved endepunktet nede, ber preg av rotning. Eit jordingsfeste og jordingskabel i kopar, derimot, ser nesten ut som nytt. Løypestrengen er å finna i Fatla. Han kryssar råsa mellom Sanden og Korahola.

  • Minnestein over Bernt Askevold

    Like ved kyrkja på Askvoll står ein nær 3 meter høg minnestein over Bernt Askevold. På baksida er innhogge: "Venner paa begge sider av havet reiste dette minne". Askevold utvandra til Amerika i 1873, tok teologisk utdanning og var prest i fleire kyrkjelydar. Han kom heim att i 1922 og budde dei siste leveåra i Askvoll.

  • Selje kyrkje

    Selje kyrkje er ei langkyrkje i tre som står nord om Seljesanden i Selje kommune. Kyrkja, som har 500 sitjeplassar vart vigsla 13. mai 1866 av biskop Peder Hersleb Graah Birkeland. Arkitekt Frederik Hannibal Stockfleth laga teikningane. Selje kyrkje er soknekyrkje for Selje sokn og hovudkyrkje i Selje prestegjeld.

  • Bergenske i fart på Island

    Det Bergenske Dampskibsselskab dreiv rutetrafikk mellom Noreg og Færøyane/Island i åra frå 1908 til om lag 1950. Bergenske si islandsrute var ikkje minst ei stor vinning for det innanrikse sambandet på Island. Dessutan fremja det hopehavet mellom "norrøne frendar" som islandsvenen Anders Skásheim ordla seg. Denne artikkelen er i hovudsak eit utdrag frå bergenske si jubileumsbok Norges eldste linjerederi (..) 1951 og eit rutehefte utgjeve i 1930.

  • Minnesmerke om krigsforlis på Hustadvika

    Den 16. september 2002 avduka Kong Harald V minnesmerket Stille rom på Romsdalskysten. ”Det er et sted for sorg, savn, ettertanke og forsoning”, står det på ei informasjonstavle. 65 menneske omkom då hurtigruteskipet ”Irma” og lastebåten ”Henry” vart torpederte vinteren 1944. Ein av dei var frå Sogn og Fjordane.

  • Gamle Gimmestad kyrkje

    Gamle Gimmestad kyrkje er frå 1690-åra. Kyrkja var lenge i sterkt forfall, og i 1902 gav kyrkjedepartementet uttrykk for at kyrkja burde rivast. Bygdefolk meinte derimot at ho burde takast vare på som fortidsminne, og det vart sett i gang eit omfattande reparasjonsarbeid.

  • «Stalin vert dyrka som ein gud i Sovjetsamveldet»

    I 1951 vitja ein norsk fagforeiningsdelegasjon Sovjetunionen. Ein av delegatane var fabrikkarbeidaren Bernhard Valsvik frå Høyanger. Etter turen kritiserte Valsvik fleire sider ved det sovjetiske samfunnet, og starta med det eit varmt ordskifte i norske aviser.

  • Gul midtstripe mellom sunnfjordbyane

    Sommaren 2005 opna samferdselsminister Torill Skogsholm parsellen Storebru-Knapstad på riksveg 5 mellom Førde og Florø. Det var den siste parsellen i eit større prosjekt: å gje dei to sunnfjordsbyane fullgodt vegsamband med gul midtstripe.

  • Kamp om vegmidlane i indre Nordfjord

    Mot slutten av 1800-talet var det ein intens dragkamp mellom dei tre kommunane Stryn, Eid og Hornindal om vegmidlane. Eid ville ha veg til Stryn, Stryn ville ha samanhengjande veg til Oppland, og Hornindal ville ha vegen mellom Eid og Stryn, men lagt på nordsida av Hornindalsvatnet.

  • Stryke- og glattereiskap

    Så lenge folk har nytta seg av tekstilar til klede, sengetøy og liknande har dei hatt behov for å halde det glatt og fint. Til det har dei hatt ulike hjelperåder.

  • Grenda Bakka

    Den vesle grenda Bakka femner om gardane Bakka og Tufto. På vei inn Nærøyfjorden vil dette vere dei siste gardane båten passerar, før den når enden av fjorden i Gudvangen. Grenda er truleg mest kjend for den kvite kyrkja, som er teikna av arkitekt Christian Henrik Grosch, som òg stod for store delar av byutviklinga av hovudstaden Christiania. Grenda er også kjend for den populære Verdsarvturen som kvart år tek til mellom Bakka og Tufto.

  • Askvoll kyrkje

    Askvoll kyrkje er ei langkyrkje i tre som står i bygda Askvoll. Kyrkja, som har 425 sitjeplassar, vart vigsla 13. desember 1863 av prost Johan Carl Christie. Kunstmålar Anders Askevold laga teikningane. Askvoll kyrkje er soknekyrkje for Askvoll sokn og hovudkyrkje i Askvoll prestegjeld.

  • 1905 - Konsulatsaka

    I 1905 vart Noreg eit heilt fritt og sjølvstendig land. Unionen vart oppløyst ved Stortinget sitt vedtak 7. juni. Denne artikkelen handlar om konsulatsaka - årsaka til unionskrisa i 1905.

test