Kulturhistorisk leksikon

Hamn (14)

  • Handelsstaden Kjempenes

    Bulandet ligg ytst mot havet i Askvoll kommune, og omfattar ti små øyar. Handelsstaden Kjempenes, der gjestgiveriet og kremmarleiet var, ligg på Musøya. Øya ligg mellom Hillersøy i sørvest og Nikøy i nordaust. Elles ligg dei andre øyane tett samla i nordvestleg lei frå Kjempenes.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Askvoll
  • Handelsstaden Verholmen

    Seglar ein inn Sognefjorden og rundar Bekkaneset kjem ein - om ein held seg på nordsida av fjorden - etter ei stund til Verholmen i Lavik. Her var det landhandel og gjestgiveri i tida då sjøen var hovudferdselsåra og sogningane reiste til og frå Bergen med varer.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Høyanger
  • Handelsstaden på Måløyna

    Skipsleia langs kysten har alltid gått gjennom Ulvesundet, sundet mellom Vågsøya og fastlandet. Sentralt i dette sundet ligg Måløyna med den gamle handelsstaden. I dag er det tettstaden på Vågsøya som har overteke namnet.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Vågsøy
  • Handelsstaden Osmundsvåg

    Osmundsvåg ligg på halvøya mellom Ulvesundet og Sørpollen, med Sildegapet i nord. Lengst nord på denne halvøya stikk ein liten våg sørover og inne i denne vågen låg handelsstaden Osmundsvåg. Her byrja dei med handel kring 1700 og heldt på i nærare 200 år. Som mange andre handels- og gjestgjevarstader vart Osmundsvåg også tingstad. No er alle dei gamle husa borte.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Vågsøy
  • Losane på Silda

    På øya Silda budde det losar i eldre tid. Nordre hamn var ventehamn for skip som skulle nordom Stad. I dårleg vêr kunne dei her liggja trygt å venta om det ikkje var nordvest. Men 2. juledag 1862 steig nordvesten til høgder ingen kunne hugsa. Då tok stormen skonnerten "Marie" og bles skuta ut av hamna og i retning Venøy. Fleire menn omkom. Ein av dei var losen Velom i Sildene.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Vågsøy
  • Fiskeværet Torskangerpollen

    På vestsida av Vågsøy, i den inste delen av Kvalheimsvika, som smalnar av og vender sørover, ligg fiskeværet Torskangerpollen. Frå midten av 1800-talet samlast folk frå store delar av Nordfjord her til vintertorskefiske. Det vart bygt mange sjøbuer, eller havstover som dei òg vart kalla. Det særprega fiskeværet står der enno, men havstovene husar ikkje lenger fiskarar.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Vågsøy
  • Handelsstaden Vågsberget

    På sørsida av Vågsøy, ved innløpet til Vågsfjorden ligg den gamle handels- og gjestgjevarstaden Vågsberget. Handelsstaden, med gjestgiveriet, ligg vakkert til ved leia, omkransa av store planta lauvtre. Her tok bergensborgarar til med handel på 1600-talet. Vågsberget er i dag av dei mest intakte handelsstadene på Vestlandet frå 1800-talet. I 1989 vart det bestemt at den gamle handelsstaden skulle restaurerast.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Vågsøy
  • Handelsstaden Smørhamn

    Heilt sør på Bremangerlandet ligg den gamle gjestgjevarstaden Smørhamn. Innseglinga frå vest er trong, ein må halda seg nær øya Rota. Aust for staden ligg den ofte vêrharde Frøysjøen. I vest ligg øya Frøya med tettstaden Kalvåg, hit er det brusamband. Smørhamn er enno ei viktig hamn for både ferje- og snøggbåtruter.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Bremanger
  • Handelsstaden Rugsund

    Omkransa av vakker natur ligg den gamle handelsstaden Rugsund på austspissen av Rugsundøya. Rugsund, sundet mellom Rugsundøya og fastlandet, er snøggvegen til Nordfjord når ein kjem sørfrå innover Frøysjøen. I sundet ligg Storøya og Litleøya som gjev ly for den gamle handelsstaden. Rugsund er òg namnet på kyrkjesoknet staden tilhøyrer, i Davik prestegjeld og Bremanger kommune.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Bremanger
  • Handelsstaden Skjerjehamn

    Lengst nordvest på Sandøy, på noko som ein gong var ei lita øy, men som no er knytt saman med hovudøya av ei fylling, ligg Skjerjehamn. Staden ligg i skipsleia gjennom Gulen som går mellom Sandøy og Mjømna. Skjerjehamn har vore handelsstad frå gamal tid.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Gulen
  • Kremmarleiet på Børholmen

    Børholmen ligg heilt ut mot havet like sør for innløpet til Sognefjorden. Holmen ligg mellom Kversøy i vest og Grima og Lomannsøy i aust. Trass i den nære kontakten med Nordsjøen, ligg holmen lunt til for dei fleste vindar og i le for havdønningane. På austsida av Børholmen finn vi den gamle handels- og gjestgjevarstaden.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Gulen
  • Handelsstaden Korssund

    Korssund ligg inne i Korssundosen, nord for Åfjorden og sør for Vilnesfjorden. Med småbåtar er det mogleg å segla til Vilnesfjorden gjennom det smale Lammetusundet. Det går ein riksveg heilt ut hit, bygd på 1960-talet. Framleis vert det drive landhandel og postekspedisjon her. Korssund har frå gamalt høyrt til Askvoll, men etter kommunereguleringa i 1992 kom staden under Fjaler kommune.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Fjaler
  • Indrøy handelsstad

    Godt synleg i leia Ytre Steinsund ligg handelsstaden Indrøy. Staden er eit slåande døme på korleis ein gründer bygde fram ei allsidig næringsdrift som i neste omgang vart utslått av nye kommunikasjonar og endra ressursgrunnlag.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Solund
  • Handelsstaden Husøy

    Husøy er ei av øyane som ligg lengst vest i Ytre Sogn. Landskapet her er skjær, holmar og øyar. Blått hav og grått berg. Tre finst det lite av, men område med grønt gras fortel at det har vore drive husdyrhald her. Handelsstaden ligg på sørvestsida av øya, i sundet mellom Husøy og Kirkøy. På Kirkøy stod Husøy kapell frå 1717 til 1900.

    Kommunar omtalt i artikkelen:

    • Solund